3 dakika
Karbon raporlaması, bir şirketin çevresel şeffaflık karnesidir. Ancak bu karne doldurulurken yapılan hatalar, şirketin hem itibarını zedeleyebilir hem de “yeşil boyama” (greenwashing) suçlamalarıyla karşı karşıya kalmasına neden olabilir. İşte dikkat edilmesi gereken kritik noktalar:
Kapsam 3 (Scope 3) Emisyonlarını İhmal Etmek
Raporlamada yapılan en büyük ve en yaygın hata, sadece şirketin doğrudan kontrolündeki (Kapsam 1 ve 2) emisyonlara odaklanmaktır.
- Hata: Tedarik zinciri, ürünlerin kullanımı ve atık süreçlerini kapsayan Kapsam 3 emisyonlarını “ölçülmesi zor” olduğu gerekçesiyle dışarıda bırakmak.
- Gerçek: Birçok sektörde (özellikle perakende ve gıda) toplam karbon ayak izinin %90’dan fazlasını Kapsam 3 emisyonları oluşturur. Bunları görmezden gelmek, gerçek etkinin sadece %10’unu raporlamak demektir.
Güncel Olmayan Emisyon Faktörlerini Kullanmak
Verileri karbon eşdeğerine dönüştürürken kullanılan katsayılara “emisyon faktörü” denir.
- Hata: Yıllar öncesine ait veya genel geçer (uluslararası ortalama) verileri kullanmak.
- Gerçek: Enerji karması her yıl değişir. Örneğin, bir ülkenin elektrik üretiminde yenilenebilir enerjinin payı arttıysa, o yılın emisyon faktörü düşer. Eski veri kullanmak, hesaplamanın tamamen yanlış çıkmasına (genellikle olduğundan yüksek veya düşük) neden olur.
Çifte Sayım (Double Counting) Sorunu
Raporlama karmaşıklaştıkça, aynı emisyonun birden fazla kategoriye dahil edilmesi riskidir.
- Hata: Şirket araçlarının yakıtını hem Kapsam 1’de hem de iş seyahatleri altında Kapsam 3’te tekrar hesaplamak.
- Gerçek: Sera Gazı Protokolü (GHG Protocol), emisyonların “karşılıklı olarak dışlayıcı” olmasını gerektirir. Bir emisyon sadece bir kez ve doğru kategoride sayılmalıdır.
Sadece Pazarlama Odaklı Yaklaşım
Raporlamayı stratejik bir yönetim aracı değil, bir reklam malzemesi olarak görmek büyük bir stratejik hatadır.
- Hata: Sadece “iyi görünen” rakamları paylaşmak, artış gösteren emisyon kaynaklarını rapor dışında bırakmak.
- Gerçek: Raporlamanın amacı sadece başarıyı kutlamak değil, riskleri ve iyileştirme alanlarını tespit etmektir. Şeffaf olmayan bir rapor, uzman denetçiler veya bilinçli yatırımcılar tarafından hızla fark edilir.
Veri Doğrulama ve Sınır Belirleme Eksikliği
Hangi tesislerin veya iştiraklerin rapora dahil edileceği net değilse, sonuçlar tutarsız olur.
- Hata: Operasyonel sınırları (operational boundaries) net çizmemek veya verileri üçüncü bir tarafça doğrulatmamak.
- Gerçek: Bağımsız bir kuruluş tarafından doğrulanmayan raporlar, kurumsal güvenilirlik açısından zayıf kalır.